การเดินทางของข้อความ

"แสงของดวงดาวที่เราเห็นบนท้องฟ้า บางทีมันอาจจะเป็นแสงของดาวที่แตกสลายไปเมื่อเป็นล้านปีแล้ว แต่เหตุที่เรายังคงเห็นแสงของดวงดาวอยู่ เพราะแสงมันใช้เวลานานมากกว่าจะมาถึง"

ผมได้ยินถ้อยคำนี้ในหนังเรื่องหนึ่ง ซึ่งผู้ชายในเรื่องซึ่งเป็นนักแต่งเพลงกำลังพยายามเอาความหมายนี้ใส่ลงในเพลงรักของเขา

เป็นความจริงว่า เอกภพมีขนาดกว้างใหญ่ไพศาลเหนือจินตนาการ แสงจากวัตถุบนท้องฟ้าที่อยู่ไกลแสนไกล อาจจะใช้เวลาหลายร้อยล้านปีแสง (1 ปีแสง = 9.4607×1012 กิโลเมตร) ดังนั้นเราจึงเห็นอดีตของวัตถุนั้นตลอดเวลา ถึงแม้ว่าวัตถุเหล่านั้นอาจจะไม่มีอยู่จริง ณ เวลาปัจจุบันบนโลกมนุษย์แล้ว

เมื่อหนึ่งพันปีก่อนที่ประเทศจีนในราชวงศ์ถัง สมัยที่ศาสนาพุทธในประเทศจีนแตกเป็นหลายลัทธิ อาจารย์แต่ละองค์ยึดมั่นถือมันในความถูกต้องของลัทธิของตัวเอง ท่านพระถังซัมจั๋งได้ตัดสินใจเดินทางไปยังชมพูทวีปอันเป็นต้นกำเนิดของศาสนาพุทธ เพื่ออัญเชิญพระไตรปิฏกที่ถูกต้องมาอ้างอิงเป็นหลักฐาน ท่านได้ฝ่าฟันอันตรายและความยากลำบาก โดยใช้เวลาถึง 19 ปี เพื่อจะได้รับข้อความพระไตรปิฎกที่สมบูรณ์ กลับมายังที่ประเทศจีน 

จนมาเมื่อหนึ่งร้อยกว่าปีก่อนในสมัยรัชการที่ 5 ได้เริ่มมีโทรเลขเกิดขึ้น ผมเคยได้ยินจากผู้ใหญ่ท่านหนึ่งเล่าให้ฟังว่า เมื่อก่อนตอนที่ท่านต้องติดต่อกับคู่ค้าที่ต่างประเทศ สามารถติดต่อกันด้วย 2 วิธีคือจดหมายและโทรเลข ซึ่งหากส่งจดหมายต้องใช้เวลาหลายสิบวันกว่าจะส่งถึง ดังนั้นหากมีข้อความที่ต้องการติดต่อเร่งด่วน จึงจำเป็นต้องติดต่อทางโทรเลข ซึ่งมีค่าใช้จ่ายที่แพงมาก ดังนั้นในแต่ละข้อความ หรือคำพูดที่ต้องส่งไป จะต้องคิดเป็นอย่างดี เพื่อได้ข้อความที่กระชับ สมบูรณ์และเหมาะสม 

ไม่จำเป็นต้องพูดไกลถึงช่วงอายุ เมื่อยี่สิบปีก่อน ก่อนที่จะมีมือถือ และความเจริญยังไปไม่ค่อยถึงต่างจังหวัด เวลาที่จากบ้านต่างจังหวัดมาเรียนกรุงเทพ ความรู้สึกมันช่างต่างกับสมัยนี้มาก เมื่อย่างเท้าออกไป ก็ไม่มีอะไรรับประกันว่าจะได้เจอคนที่บ้านอีกเมื่อไร จะติดต่อกันได้อีกอย่างไร คำพูดของคำว่าคิดถึงกันมันช่างแตกต่างกันจนไม่สามารถที่จะอธิบายให้คนสมัยนี้เข้าใจได้ว่าอย่างไร

สมัยนี้ถ้าใครพูดว่าเขาต้องใช้ความพยายามมากในการสื่อสาร ผมอาจจะแอบนึกค้านอยู่ในใจ เราได้มาอยู่ในยุคที่การรับส่งข้อความสามารถที่ทำได้ง่ายจนแทบไม่น่าเชื่อ (ในสายตาของท่านพระถังซัมจั๋ง หรือ คนในสมัยร้อยปีที่แล้ว) เราสามารถคัดลอกพระไตรปิฎกได้ทางอินเตอร์เน็ตภายในเวลาอันรวดเร็ว เราสามารถส่งจดหมายหาคู่ค้าทางอีเมลล์โดยไม่มีค่าใช้จ่าย เราสามารถส่งข้อความไปหาบุคคลปลายทางที่อยู่อีกซีกหนึ่งของโลกโดยแทบจะไม่รู้สึกการเดินทางของข้อความ ทั้งยังสามารถส่งข้อความถึงผู้รับได้ทีเดียวหลายๆคน ทั้งๆที่ผู้รับแต่ละคนอยู่กันคนละสถานที่ สามารถส่งข้อความเป็นรูปภาพหรือกระทั่งเป็นภาพเคลื่อนไหว

แต่บางทีการที่เราอยู่ในยุคที่ง่ายมากต่อการรับส่งข้อความ ผมกลับนึกแปลกใจที่ ที่บางถ้อยคำมันใช้เวลานานมากเหลือเกินกว่าจะส่งข้อความถึงผู้รับ พ่อแม่ลูกที่นอนอยู่บ้านเดียวกัน เพื่อนที่คุยกันบ่อยๆ คู่รักที่เจอหน้ากันเกือบทุกวัน บางทีคนที่อยู่ตรงหน้ากลับส่งข้อความถึงกันยากกว่าคนที่อยู่ข้ามโลกไปซะแล้ว  จนบางครั้งทำให้ผมนึกไปว่าบางทีปัญหามันอาจไม่ใช่ที่ระยะทางก็ได้

คืนนี้ ก่อนนอน ผมจะลองปิดไฟทุกดวงในห้อง แล้วนั่งมองดวงดาวบนท้องฟ้าทางหน้าต่าง  ลองพยายามซาบซึ้งกับข้อความของวัตถุที่ไกลถึงหลายล้านปีแสงดูบ้าง บางทีอาจจะรู้สึกถึงความพยายามอันไม่น่าเชื่อของมันก็เป็นไปได้